Canon EOS R

Pieter Dhaeze woensdag 26 september 2018

De EOS R is als spiegelloze full-frame systeemcamera (FF MILC) een nieuw camerasegment in de line-up van Canon. Dit segment krijgt de laatste jaren veel aandacht in de pers en op internet. Daarom willen we ‘allemaal’ bij de komst van de EOS R ‘alles’ weten over deze ‘bijzondere’ camera.

Zouden we echter onze standaard reviewstructuur (ontwerp, uitvoering, mogelijkheden, bediening, prestaties en video) loslaten op de EOS R, dan zal dat een onleesbaar aantal A4-tjes worden, waarbij de kans groot is dat we voor ‘iedereen’ toch niet ‘alles’ verteld hebben en dat je aan het eind meer vragen hebt dan toen je begon met lezen.

EOS R 24-105mm-klein

Alles weten
Wil je wel ‘alles’ weten over de EOS R, kijk dan vanaf 8/10/18 op de review van The Digital Picture (klik hier), lees de specs op Canon USA (klik hier) of kijk naar de 15 YouTube clips van Canon USA (klik hier). Bekijk ook onze clip over de vormfactor van de EOS R ten opzichte van de EOS 6D mark II en de EOS 5D mark IV (klik hier) of lees de artikelen over een EVF (klik hier) en over een e-sluiter (klik hier).

Daarom doen we het deze keer anders. We beginnen met mijn ervaringen van drie dagen intensief op stap met de EOS R (met adapter, RF 24-105mm 4L IS en RF 50mm 1.2L) met daarin ook mijn gedachten over de ‘echte’ pluspunten van deze spiegelloze full-frame systeemcamera. Daarna volgt een serie test- en voorbeeldfoto’s, die ik deels ter download heb gezet, zodat je vooral zelf een oordeel kunt vormen. En tenslotte het belangrijkste van deze ‘review’ en dat is mijn verzoek om mij jóuw vragen te laten weten, zodat ik deze kan verzamelen en in een meer ‘to the point’ artikel kan beantwoorden. Dan hebben we waarschijnlijk meer vragen beantwoord (letterlijk), dan met een generieke review.

voor-achter-klein

Mijn ervaringen
Het uitpakken van de EOS R en de genoemde lenzen geeft een bijzonder gevoel, terwijl het eigenlijk helemaal niet zo bijzonder is. De body is een kleine DSLR (formaat EOS 800D) en de RF-lenzen hebben het formaat en gewicht van de ‘gewone’ EF-L-lenzen. Dus niet echt verrassend en daar zijn we blij mee. Want dat betekent dat de ergonomie van de camera goed is, dat er voldoende ruimte is voor knopjes, wieltjes en displays en dat er een goede balans is met de lenzen. Canon heeft bij ontwikkeling van de EOS R praktijkgebruik en prestaties de voorkeur gegeven boven beknibbeling op millimeters en grammen, zoals in het begin van het spiegelloze full-frame tijdperk het geval was.

De eerste zaken die opvallen aan het uiterlijk zijn:
• de verplaatsing van het 2e instelwiel - karakteristiek voor EOS DSLR – naar de bovenzijde
• het ontbreken van het programmakeuzewiel (PATM), vervangen door een Mode-knop
• de aanwezigheid van een touch bar in plaats van een joystick
• een nieuw type display op de bovenzijde
• de controle ring bij de frontlens van de RF-lenzen 

Ook de aan/uitknop is veranderd en als we de camera aanzetten, merken we dat hij even (minder dan een seconde) tijd nodig heeft om het systeem operationeel te krijgen. Het zoekerbeeld verschijnt meteen op het aanraakgevoelige variangle lcd-scherm. Het is scherper dan van een EOS 1DX II of EOS 5D mark IV met prima kijkhoek. Elke foto die je neemt lijkt zo al direct mooier! Nemen we de EOS R aan het oog dan schakelt het lcd-scherm naar de oogzoeker en die is bij het ontbreken van een spiegel van het type EVF. De resolutie van dit schermpje is superhoog en dus haarscherp en ook de verversingsgraad is hoog, zodat je geen hapering ziet als je de camera beweegt, wat bij de eerste EVF’s wel het geval was. In de EVF kun je allerlei informatie oproepen en zien, zoals het histogram én zelfs de scherpstelafstand. Je kunt desgewenst foto’s in de EVF terugkijken of door menu’s navigeren met de camera aan je oog. Dankzij de optie Belichtingssimulatie zie je het beeld in de EVF zoals de JPEG er op basis van de actuele instellingen uit zou zien. Je hebt dus vooraf veel meer ‘zicht’ op belichting en kleuren van de foto die je nog gaat maken. We merken wel dat hoog contrast in het onderwerp (zon/schaduw en tegenlicht: bij landschap, architectuur, interieur en natuur) wordt versterkt in het zoekerbeeld. Dat is behoorlijk wennen en misschien is het raadzaam om in die gevallen de belichtingssimulatie uit te zetten.

rf-lenzen-klein

Die kijkbeleving door de EVF is ons inziens toch een van de grootste gewenningspunten van een spiegelloze camera. Als je al jaren de optische zoeker (OVF) van een EOS DSLR gewend bent, dan zal de overgang naar een EVF even wennen zijn. Dat is heel persoonlijk en zal voor de ene fotograaf een paar uur zijn en voor de andere misschien wel vele weken. Als je de aanschaf van een EOS R overweegt, dan is het raadzaam om de camera in de winkel uitgebreid te ‘voelen en beleven’.

Ook de bediening is wennen, hoewel er veel klassieke knopjes op de EOS R zitten. Ze zijn bijna allemaal verregaand te personaliseren, dus je kunt de camera helemaal naar eigen hand zetten met de parameters die voor jouw belangrijk zijn. Interessant is de nieuwe touch bar, die als een soort klikbaar instelwieltje werkt, maar dan geluidloos door aanraking. Ideaal voor video, maar bij fotografie soms aanleiding tot abusievelijk gebruik. Wat ons betreft had het ook een joystick mogen zijn.

Beeldstabilisatie
Canon heeft er bij de EOS R voor gekozen om geen beeldstabilisatie op de sensor in te bouwen (IBIS). Net als bij een DSLR wordt de beeldstabilisatie verzorgd door de lens, mits voorzien van IS. Als gefilmd wordt, kan wel een elektronische beeldstabilisatie geactiveerd worden voor meer vloeiende beweging.

youtube-vormfactor-eosr

Omdat de spiegel verdwenen is, is ook de aparte AF-sensor die in elke EOS DSLR zit, afwezig. Scherpstellen gebeurt op de beeldsensor en dankzij de unieke Dual Pixel-technologie (DPAF) van Canon gaat dat supersnel en nauwkeurig. De EOS R heeft meer dan 5600 (!) scherpstelpunten over een gebied van 80% van het beeldkader. Ook is het met DPAF mogelijk om gezichtsherkenning mét oogdetectie te kunnen gebruiken (lcd-scherm én zoeker). Superhandig voor een flexibele kadrering bij portretfotografie, waarbij het oog door de AF-punten wordt vastgehouden. Tenslotte is het AF-systeem uniek omdat het mogelijk is om in bijna complete duisternis (-6Ev) automatisch scherp te kunnen stellen.

Adapterring
Omdat de spiegel ontbreekt zit de lensvatting van de EOS R 24mm dichter bij de sensor dan bij een EOS DSLR (20mm vs. 44mm). Dit is ook de dikte van de adapterring die verkrijgbaar is, zodat je ook EF én EF-S lenzen (met crop) op de EOS R kunt gebruiken. Omdat de contacten doorverbonden worden, zijn bijna alle functies van de RF-lenzen ook van toepassing op deze DSLR-lenzen. Je hoeft bij overstap naar een EOS R dus niet meteen nieuwe lenzen aan te schaffen als je al de nodige EF-lenzen in bezit hebt.
De functie van de adapter is niet beperkt gebleven tot het vergroten van de zogeheten ‘flange distance’, maar Canon heeft ook een versie ontwikkeld met een Control ring, zoals die op de RF-lenzen te vinden is en zelfs een adapter met een CP- of ND-filter ingebouwd. Hoe vernuftig!

EOSR-EF

adapterring-klein

Een bijzonderheid van een spiegelloze camera is dat gewerkt kán worden met een elektronische sluiter (type rolling shutter). Met de nadruk op kan, want zo’n volledig stille sluiter is ideaal als je onopvallend aanwezig wilt of moet zijn, maar heeft ook zijn nadelen (klik hier). Zo kan bij dit type sluiter ‘skewing’ ontstaan bij bewegende onderwerpen, kan de ‘motordrive’ niet geactiveerd worden en is het niet mogelijk om te flitsen.

Over flitsen gesproken is het natuurlijk wel mogelijk om met de EOS R te flitsen, maar dan gewoon met de mechanische sluiter. Hij heeft een sync-tijd van 1/200s en als je de belichtingssimulatie uitzet, dan komt de flitsbeleving in de studio nagenoeg overeen met die met een DSLR. Je kunt natuurlijk ook alle Speedlites van Canon gebruiken voor reportagewerk, maar dan dus weer alleen met de gewone mechanische sluiter. Die sluiter maakt overigens een relatief zacht geluid en ook hoor je natuurlijk geen spiegel meer op- en neerklappen. Dus het vertrouwde ‘klik-klak’ is bij de EOS R nu alleen nog maak een simpele ‘klik’.

Tracking
We zijn met de EOS R én de EOS 5D mark IV naar een PumpTrack geweest om daar snelbewegende voorwerpen te volgen (tracking). Hoewel de EOS R redelijk goed presteert (vergelijkbaar met een EOS 6D mark II), heeft het AF-systeem van de EOS 5D mark IV betere trackingskwaliteiten en dat levert samen met de snellere motordrive van deze FF DSLR, duidelijk meer ‘keepers’ op. Ook het volgen van de snelbewegende fietsers tijdens een reeksopname gaat met een OVF vloeiender dan met een EVF.

Drie dagen is te kort om 100% vertrouwd te raken met een camera als de EOS R. Die tijd heb je bijna nodig om de hele handleiding (50 MB, klik hier) van A tot Z te lezen (en te begrijpen). Toch hebben we wel een idee gekregen van de ‘echte’ pluspunten van deze camera. In willekeurige volgorde zijn dat:
• Autofocus bij -6Ev
• Eye-AF
• Stille sluiter
• 4K Video

Dat laatste punt verdient een korte uitleg. Natuurlijk kunnen we ook al ‘full-frame’ 4K filmen met een EOS 5D mark IV, maar veel videografen hebben moeite met de 1,7x crop en met Motion JPEG van deze camera. Bij de EOS R zijn die twee ‘problemen’ opgelost dankzij de mogelijkheid om met EF-S lenzen te filmen en zo met de EF-S 10-18mm een echte groothoek ter beschikking te hebben tijdens video. Ook is de videocodec vriendelijker gemaakt dan de MJPEG, terwijl toch met 480 Mbps opgenomen kan worden. Als extra video-opties beschikt de EOS R bovendien over Focus peaking, over C-log (plat profiel) en over 10-bits 4:2:2 via een externe recorder.

Beeldkwaliteit
Het beoordelen van beeldkwaliteit heeft anno 2018 vaak alleen nog betrekking op ruis bij (zeer) hoge ISO’s en op het dynamische bereik, waarbij de verschillen vaak alleen op 100% zichtbaar zijn. Volgens ons is de beeldkwaliteit van de EOS R niet beter of slechter dan die van de EOS 6D mark II of zelfs de EOS 5D mark IV, en dus uitstekend. We laten het pixelpeepen graag aan jou over, mocht je daar behoefte aan hebben. Wij houden vooral vast aan onze ‘Regel van ¼’ (klik hier).

zip-jpeg zip-raw

Download bestanden (ISO 100, 800, 6400 en DR ISO 100 -3 Ev) van de EOS 6D mark II, EOS R en EOS 5D mark IV.
• JPEG’s (150 MB, klik hier)
• RAW’s (420 MB, klik hier)
Ontwikkel de RAW’s met DPP 4.9: Mac (228 MB, klik hier) of Win (310 MB, klik hier).
Installeren met serienummer: 013021001962

01-PDR_0324-klein 02-PDR_0868-klein
03-PDR_0830-klein 04-PDR_0555-klein
   
CRAW
De EOS R heeft de mogelijkheid om foto’s als gecomprimeerde RAW-bestanden op te slaan (CRAW). Die hebben wel de volle resolutie, maar zijn door compressie 40% kleiner dan een 14-bits RAW (ca. 18MB vs. 30 MB). Wij hebben bij praktijkopnamen geen verschil kunnen zien tussen beide RAW-types, dus dat vraagt nog nader onderzoek.

Samenvatting
De EOS R is een prima toevoeging in de EOS line-up van Canon. Vooral voor bruidsfotografen, voor reportagewerk, voor stille ceremonies binnen, in het theater, voor portretfotografen, in - letterlijk - duistere omstandigheden en voor enthousiaste 4K-fotografen kan de EOS R het verschil maken in het ‘missen of maken’ van een gedenkwaardige foto of een haarscherpe video.

Het is echter niet zo dat een spiegelloze full-frame systeemcamera – dus ook niet de EOS R – de heilige graal is van de hedendaagse of toekomstige fotografie. Nog steeds kunnen foto’s technisch mislukken. Nog steeds heeft de fotograaf de regie over instellingen, over timing en over compositie. Zie het als de opkomst van de elektrische automatische personenauto ten opzichte van de traditionele handgeschakelde auto met een verbrandingsmotor. Beide systemen hebben hun eigen specifieke voor- en nadelen en beiden zullen nog langere tijd naast elkaar bestaan.

De enige winnaar van een nieuw camerasysteem is de hedendaagse fotograaf, die nu nog meer mogelijkheden heeft in de keuze van het - voor hem - beste gereedschap.

Lees in dit verband ook ons artikel met de veelzeggende titel ‘Lang leven APS-C DSLR’. (klik hier). En misschien is ook interessant: ‘Welke Canon voor welke klus?’ (url volgt)

Oproep
Laat ons hieronder weten wat jíj persoonlijk wilt weten over de EOS R. Wij verzamelen alle vragen en gaan er dan in een volgend artikel verder op in.

Productinfo EOS R: klik hier.
Het persbericht van Canon NL: klik hier.
Vergelijking EOS 6D2, EOS R en EOS 5D4: klik hier.

Voordeel spiegelloze camera

Wat vind jij het grootste voordeel van een spiegelloze systeemcamera?

Tevredenheid DSLR Canon

Hoe tevreden ben jij momenteel met jouw EOS-systeem?

Inloggen

Wachtwoord of loginnaam vergeten? Klik hier
Als je nog geen GRATIS persoonlijk account hebt op EOSZINE dan kun je deze hier aanmaken. Met dit account kun je o.a. de nieuwsbrief en het gratis digitale magazine ontvangen.